Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 2

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen halk şiirlerinin her çeşidine maruz ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, kontak eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile müntesip ve Türk’e özgü medlulında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve mukannen bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle makalelan ve zamanla anonimleeğlenceli bir nazım biçimidir. ırlamakler temel kuartetklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. ırlamaklerdeki kuartetklere (üçlük yahut ikilik bile mümkün) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise halk dilinde “bağlama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (ya da daha çok) dizelerdir.

ırlamaknün mukannen bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan ya da rastgele bir halk şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olabilir. Bu yüzden türkü tipinin en belirgin özelliği melodisidir. ırlamakler hece ölçüsünün her lafıbıyla söylenir. Doğrusu hece skorsı itibarıyla bir sınırlama olmaz.

ırlamaklerin şanlı çoğunluğu anonimdir ya da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. ırlamakler bu şekilde halkın esrarı olurlar ve halkın her kesimine seslenme eden sanatkârlar aracılığıyla albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan münteşir bir musiki türüdür. ırlamakler çoğu yol, bir natür hikâyeı ya da bir kahramanlık karşıtsında doğar ve yayılırlar. ırlamakler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, konum adlarının, hatta mevzuların dahi değiştiği görüldüğü yürekin, nerede doğduklarını saptamak müşkülleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere göre usulsüz ve usullü türküler olarak dü alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı yürekine yer uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise ekseri künde havaları konum tuzakır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da münkesir çevre adı verilmektedir.

Türklerde teamüllenen konulara göre bile sınıflama karşılayıcı yazarlar vardır. Mevzularına göre türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Huy türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askeriye türküleri
Seremoni türküleri
İş türküleri
Alınlıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Baziçe türküleri
Karakter ve efsanevi türküleri
Zeybek havası ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve şiddetliklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri