Duydum Ki Bir Kızın Olmuş 8

Türkü, Türkiye’nin sözlü geleneğinde, bir ezgi ile söylenen avam şiirlerinin her çeşidine verilen ad. Türkü sözcüğü, Türk adının sonuna, rağbet eki olan “î” ekinin getirilmesiyle ortaya çıkmıştır. “Türkî”, Türk ile ilişkin ve Türk’e özgü mealında da kullanılır.

Türkü, kendine özgü ve belli başlı bir ezgi ile söylenen, hece ölçüsüyle kırlan ve zamanla anonimlesevinçli bir nazım biçimidir. Türküler asıl flaşörklerle, onu izleyen nakaratlardan oluşur. Türkülerdeki flaşörklere (üçlük veya ikilik bile olur) “bent” adı verilir. Nakaratlar ise avam dilinde “ulama” ve “kavuştak” olarak adlandırılır. Kavuştaklar her ezgiden sonra gene edilen ikilik (evet da daha çok) dizelerdir.

Türkünün belli başlı bir şekli yoktur. Bir koşma, bir semai, bir destan evet da rastgele bir avam şiiri türkü ezgisiyle söylendiğinde türkü olur. Bu yüzden türkü tipinin en bariz özelliği melodisidir. Türküler hece ölçüsünün her lakırtııbıyla söylenir. şu demek oluyor ki hece sayısı bakımından bir sınırlama olmaz.

Türkülerin kebir çoğunluğu anonimdir evet da ağızdan ağza söylenirken söyleyeni kaybolmuşdolaşma. Türküler bu şekilde avamın malı olurlar ve avamın her kesimine hitap eden sanatkârlar tarafından albümlerde, konserlerde ve canlı performanslarda kullanılan geniş bir musiki türüdür. Türküler çoğu kat, bir huy vakaı evet da bir kahramanlık alınsında doğar ve yayılırlar. Türküler, doğdukları bölgenin özelliklerini koruyamazlar. Taşındıkları bölgelerde kişilerin, mevzi adlarının, ayrıca mevzuların da değiştiği görüldüğü dâhilin, nerede doğduklarını saptamak ağırleşir.

Mahmut Ragıp Gazimihal, ezgilere bakarak usulsüz ve usullü türküler olarak iki alt bölüm yapar. Usulsüz olanlar; divan, bozlak, koşma, hoyrat ve Çukurova’yı dâhiline düz uzun havalardır. Usullü olan türküler grubunda ise umumiyetle temaşa havaları mevzi alır ki bunlara Konya’da oturak havası, Şanlıurfa’da melez hava adı verilmektedir.

Türklerde işlenen konulara bakarak bile sınıflama yaratıcı yazarlar vardır. Mevzularına bakarak türküler:

Ninniler
Çocuk türküleri
Natür türküleri
Aşk türküleri
Kahramanlık ve askeriye türküleri
Tören türküleri
İş türküleri
Hakkındalıklı türküleri
Ölüm türküleri (Ağıt)
Külah türküleri
Doğa ve hayvan türküleri
Efe ve derebeyi türküleri
Cinayetler ve kötüklı olaylarla alakalı türküleri
Güldürücü türküleri