Tarih Bilimi Nedir 9

Gün, geçmiş dönemin incelenmesi bilimidir.[2] “Gün”, geçmiş zamanda olan vakaların incelenmesinin cenahı gün, bu olaylarla ilgili bilgilerin esrarkeşfi, toplanması, organizasyonu, sunumu ve yorumlanması ile bile ilgilenen bir şemsiye terimdir.[3]

İnsan veya adam-dışı nüansı gözetmeksizin, vaziyet ve mevsim aralığının kestirildiği bir geçmiş mevsim dilimde, neden-sonuç ilişkisi kurup, belge ve bulgular eşliğinde bilgiler toplayan bir bilimsel niteliği olan disiplin olan gün, rastgele bir bilim kümesine dahil edilmez; çünkü gün, her alanın güzeşteini inceleyebilecek denli geniş bir disiplindir. İnsanlık güzeştei gır konusu evetğunda, gökçe yazının icadından önceki zamanlara “gün öncesi” denir.

Günî tetkik, geçmiş zamandaki vakalara ilişikli tüm bilgilerin, vakaların vuku bulduğu dönemin şartları ayn önüne allıkınarak, kabil evetğunca nesnel bir şekilde sunulması ile oluşur. Gün, yaşanmış olan vakaların bir elan evetşanabilmesi kabil bir olasılık olmadığından tabiat bilimlerindeki kabil deney ve gözleme dayanamaz.

Gün sözcüğünün Batı dillerindeki müşterek önlığı, Grekçe: ἱστορία, historiá (mazmunı “tahkikat”) teriminden türemiştir.[4] İyonya lehçesinde bildirme, selen ittihaz aracılığıyla bili edinme anlamlarında kullanılan kelime, Attika lehçesinde görerek, şahit olarak bilme anlamlarının cenahı gün çok elan geniş bir mazmun gönülğiyle fizik, coğrafya, astronomi, bitki ve hayvan bilgisi ve ayrıca giderek tabiat bilgisini kapsayacak şekilde kullanılmıştır. Edward Carr’ın teşhismıyla gün, “doğrulanmış olgular kümesi”nden değişik bir şey bileğildir.[5]